Manastir Treskavac je manastir Srpske pravoslavne crkve u Eparhiji bihaćko-petrovačkoj, posvećen Svetom Arhangelu Mihailu. Nalazi se u selu Treskavac kod Gornjeg Ribnika, na teritoriji opštine Ribnik u Republici Srpskoj.
Današnji manastir predstavlja obnovljenu svetinju čije se postojanje u istorijskim izvorima pominje krajem 19. veka, dok je savremena obnova započeta 2007. godine.
Lokacija i osnovni podaci manastira Treskavac
Manastir Treskavac smešten je u planinskom i šumovitom predelu kod sela Treskavac, u blizini Gornjeg Ribnika. Administrativno pripada opštini Ribnik, u zapadnom delu Republike Srpske.
Crkva je posvećena Svetom Arhangelu Mihailu.
Eparhijska pripadnost: Eparhija bihaćko-petrovačka Srpske pravoslavne crkve.
Istorijski pomen
Postojanje manastira Treskavac zabeleženo je u tekstu „Opis sela Rastoke“, objavljenom u dvobroju 11 i 12 lista Dabrobosanski Istočnik iz 1888. godine. Ovaj izvor čuva se u Patrijaršijskoj biblioteci u Beogradu.
U pomenutom tekstu, autor Hadži Mile Popadić navodi da narod prenosi predanje o postojanju manastira pod imenom „Treskavac“ u blizini sela Rastoke i Treskavac. Iako u vreme pisanja nisu bili vidljivi jasni ostaci manastira, navodi se mogućnost da su građevinski elementi tokom vremena uklonjeni ili upotrebljeni za druge objekte.
Ovaj zapis predstavlja jedini pouzdan istorijski trag koji potvrđuje da je na tom prostoru postojao manastir pre kraja 19. veka.
Obnova manastira 2007. godine
Obnova manastira Treskavac započeta je 2007. godine na inicijativu tadašnjeg episkopa bihaćko-petrovačkog Hrizostoma Jevića.
Nakon pronalaska istorijskog zapisa u Patrijaršijskoj biblioteci, pokrenuta je inicijativa za vaspostavljanje manastira Svetog Arhangela Mihaila u Treskavcu. Sveti Arhijerejski Sinod Srpske pravoslavne crkve dao je saglasnost za obnovu.
U novembru 2007. godine jeromonah Varnava Damjanović postavljen je za namesnika manastira. Time je formalno započet monaški život u obnovljenoj svetinji.
Savremeno stanje manastir Treskavac
Manastir Treskavac se obnavlja postepeno. Intenzitet radova uslovljen je finansijskim mogućnostima i podrškom vernika.
Trenutno u manastiru živi jedan monah – protosinđel Varnava (Damjanović). U toku je izgradnja pomoćnog objekta sa nekoliko kelija koje će omogućiti boravak monaha i poklonika.
Manastir nema razvijenu veliku infrastrukturu i funkcioniše u skromnim uslovima, ali sa redovnim liturgijskim životom.
Duhovni i regionalni značaj manastira Treskavac
Manastir Treskavac predstavlja deo šire mreže manastira Eparhije bihaćko-petrovačke, koja obuhvata više svetinja na prostoru zapadne Bosne i Republike Srpske.
Njegov značaj ogleda se u:
-
obnovi istorijski zabeležene svetinje
-
ponovnom uspostavljanju monaškog života
-
očuvanju crkvenog kontinuiteta u krajiškom regionu
Za razliku od većih i istorijski razvijenijih manastira, Treskavac je primer svetinje čije postojanje je skoro potpuno nestalo iz javnog sećanja, ali je obnovljeno na osnovu istorijskog izvora.