Manastir Kičava (Kladnik)
Manastir Kičava, poznat i pod nazivom Kladnik, nalazi se u severoistočnom delu bjelopoljskog kraja u Crnoj Gori. Pripada Eparhiji budimljansko-nikšićkoj Srpske pravoslavne crkve. Danas su na ovom mestu sačuvani samo ostaci nekadašnjeg manastira, koji je kroz istoriju bio značajna svetinja ovog područja.
Manastir je povezan sa srednjovekovnim naseljem Kičava, koje se ubraja među najstarija naselja u bjelopoljskom kraju. U pisanim izvorima pominje se još u 13. veku, u vreme srpskih vladara iz dinastije Nemanjića.
Položaj manastira
Manastir Kičava nalazi se u blizini sela Kičava, u severoistočnom delu opštine Bijelo Polje. Ostaci manastira nalaze se u predelu Ridovi, pored Kičavske reke.
U blizini manastirskih temelja nalazi se i izvor pitke vode, koji lokalno stanovništvo smatra svetim mestom. I danas meštani ovaj prostor posmatraju kao veliku svetinju i mesto starog manastira.
Prvi istorijski pomen
Najstariji poznati pomen Kičave potiče iz 1253. godine. Tada se naselje pominje u povelji kralja Stefana Uroša I, koji je Bogorodičinoj crkvi u Bistrici (manastir Voljavac) darovao crkvu i imanje u Kičavi.
Ovaj podatak pokazuje da je crkva u Kičavi postojala već u srednjem veku i da je bila deo crkvene organizacije tog vremena.
Manastir Kladnik
U blizini današnjeg lokaliteta nalazili su se ostaci manastira Kladnik, čija je crkva bila posvećena Svetom Nikoli. Pretpostavlja se da su manastir Kladnik i manastir Kičava povezani, odnosno da se radi o istoj svetinji koja je kroz istoriju menjala naziv.
U pisanim izvorima manastir Kladnik poslednji put se pominje u periodu 1318–1321. godine, kada ga je kralj Milutin dao kao metoh manastiru Svetih Apostola na Limu.
Ovaj podatak potvrđuje da je manastir imao značaj u srednjovekovnoj crkvenoj organizaciji ovog prostora.
Manastir Kičava u srednjem veku
U srednjem veku manastiri su često bili povezani sa važnim putevima i trgovačkim pravcima. Prema lokalnom predanju, u blizini manastira nalazila se i karavanska stanica, gde su trgovci koji su prolazili ovim krajem odmarali.
U blizini crkve postojala je i carina, gde se naplaćivala taksa na robu koju su karavani prenosili. To ukazuje da je ovaj prostor bio deo šire trgovačke mreže koja je povezivala različite krajeve Balkana.
Razaranje manastira Kičava
Manastir Kičava odnosno Kladnik razoren je početkom 19. veka. Posle tog perioda manastir nije obnovljen, a od njega su ostali samo temelji i tragovi nekadašnje građevine.
Iako je manastir nestao kao aktivna svetinja, mesto na kome se nalazio ostalo je sačuvano u narodnom sećanju. Meštani ovog kraja i dalje čuvaju predanje o staroj crkvi i manastiru.
Izvor pored manastira Kičava
Jedna od zanimljivosti ovog mesta jeste izvor pitke vode koji se nalazi pored ostataka manastirske crkve.
U narodnom predanju ovaj izvor se smatra svetim i često se povezuje sa nekadašnjim manastirom. Takvi izvori često su bili deo manastirskih kompleksa u srednjem veku, jer su predstavljali važan izvor vode za monaško bratstvo i putnike.
Tragovi stare crkve i karavanskog puta
Prema predanju lokalnog stanovništva, iznad zaseoka Breza, uz stari put, nekada je postojala još jedna crkva. U njenoj blizini nalazilo se karavansko stanovište gde su trgovci pravili predah na dugim putovanjima.
Uz crkvu je postojala i carinarnica, gde se kontrolisala roba koju su karavani prevozili. Takva mesta bila su česta u srednjem veku, naročito na važnim trgovinskim pravcima.
Ova predanja ukazuju da je šire područje Kičave nekada imalo značajnu ulogu u saobraćaju i trgovini.
Značaj manastira Kičava danas
Iako manastir danas ne postoji kao aktivna svetinja, njegovi ostaci predstavljaju važan istorijski i arheološki lokalitet.
Manastir Kičava je značajan jer:
-
potiče iz perioda Nemanjića
-
pominje se u srednjovekovnim poveljama
-
bio je povezan sa manastirom Voljavac
-
nalazio se na važnom trgovačkom putu.
Zbog toga predstavlja deo istorijskog i duhovnog nasleđa bjelopoljskog kraja.
Zaključak
Manastir Kičava ili Kladnik predstavlja jednu od starih svetinja severa Crne Gore. Njegova istorija povezana je sa srednjovekovnom državom Nemanjića i crkvenom organizacijom tog vremena.
Iako je manastir razoren početkom 19. veka, njegovi ostaci i danas svedoče o nekadašnjem značaju ovog mesta. Predanja o manastiru, izvoru i karavanskom putu čuvaju se u lokalnom pamćenju i predstavljaju važan deo kulturne baštine bjelopoljskog kraja.