Manastir Duljevo, Sveti Stefan

Istorija manastira Duljevo

Predanje o Svetom Savi i nastanak svetinje (XIII–XIV vek)

Narodno predanje vezuje nastanak manastira Duljevo za boravak Svetog Save Srpskog u ovim krajevima tokom XIII veka. Prema usmenoj tradiciji, Sveti Sava je na putu ka Svetoj Zemlji boravio u isposnici u steni iznad današnjeg manastira. U blizini se i danas nalazi izvor poznat kao Savina voda, za koji se veruje da ima blagotvorno dejstvo, naročito kod stomačnih tegoba.

Stotinak godina kasnije, u XIV veku, potomci Svetog Save iz loze Nemanjića podižu manastir Duljevo kao znak zahvalnosti Bogu. Predanje kaže da je car Stefan Dušan sagradio ili dogradio manastir nakon što su njegovi vojnici, oboleli od trbušnog tifusa, ozdravili pijući vodu sa Savinog izvora. Manastir je posvećen Svetom arhiđakonu Stefanu, krsnoj slavi Nemanjića.

Ktitori i freskopis iz 1340. godine

Istorijsku potvrdu predanja donelo je otkriće srednjovekovnih fresaka nakon zemljotresa 1979. godine. Kada su otpale kasnije naslage maltera, otkrivena je ktitorska kompozicija sa likovima kralja Stefana Uroša III Dečanskog i cara Stefana Dušana. Freske su nastale oko 1340. godine, što svedoči da je manastirska crkva podignuta nekoliko godina ranije, verovatno pre 1331. godine, kada se upokojio kralj Stefan Dečanski.

Ova kompozicija, smeštena u jugozapadnom delu hrama, izuzetno je značajna za istoriju srpske umetnosti i državnosti. Manastir Duljevo bio je metoh manastira Visoki Dečani i važna duhovna spona između Dečana i Svete Gore. U njemu su se monašili brojni podvižnici, a predanje kaže da je i patrijarh Arsenije III Čarnojević, rodom Paštrović, ovde stekao prva duhovna iskustva.

Stradanja pod Mlečanima, Turcima i Austrijancima

Nakon slabljenja srpske države i uspona Balšića, paštrovski kraj ulazi u složene političke odnose sa Mletačkom republikom. Od 1423. godine Paštrovići su pod Venecijom, ali su uspeli da očuvaju veru, jezik, običaje i određeni stepen samouprave.

Manastir Duljevo doživljava teška stradanja 1785. godine tokom pohoda Mahmut-paše Bušatlije. Na Vidovdan te godine manastir je razoren, ali je već naredne godine obnovljen i ponovo postaje jedan od najuglednijih manastira u Boki. Tokom Prvog svetskog rata austrijske vlasti su opustošile manastir i odnele veliko zvono prepoznatljivog zvuka.

XX vek, zemljotres i obnova

U Drugom svetskom ratu bratstvo manastira ponovo strada, a posebno se pamti mučenička smrt protosinđela Varnawe Bućina 1942. godine. Nakon decenija zapuštenosti, manastir Duljevo oživljava od 1992. godine zahvaljujući obnoviteljskom radu oca Save Komatovića i njegovih naslednika.

Godine 2002. manastir postaje ženski manastir. Sestrinstvo od tada čuva duhovni kontinuitet svetinje i aktivno učestvuje u njenom duhovnom i materijalnom uzdizanju.

Arhitektura i manastirski kompleks

Za razliku od drugih manastira u Paštrovićima, manastir Duljevo sastoji se prvenstveno od jedne crkve – hrama Svetog arhiđakona Stefana. Crkva je jednostavne, ali skladne arhitekture, uklopljene u prirodni ambijent krečnjačkog platoa i čempresa koji okružuju portu.

U okviru kompleksa nalaze se:

• crkva Svetog Stefana
• manastirski konak
• ostaci starijih objekata
• konak Svetog Save, prema predanju mesto poslednjeg noćenja svetitelja pre odlaska na Svetu Goru

U porti se nalazi izvor sa pijaćom vodom, kao i stari hrast za koji se veruje da potiče iz vremena Svetog Save.

Riznica i značajne relikvije

Najveće blago manastira Duljevo jesu srednjovekovne freske, naročito ktitorska kompozicija iz 1340. godine. Likovi Stefana Dečanskog i cara Dušana, zajedno sa predstavom Svetog arhiđakona Stefana, predstavljaju izuzetno vredno svedočanstvo o umetnosti i državnoj ideologiji Nemanjića.

Duhovno nasleđe čine i predanja o Savinoj vodi, kao i uspomena na igumana Gavrila Kujaču, poznatog po milosrđu i otporu unijatskim pritiscima.

Slava manastira Duljevo

Manastir Duljevo proslavlja Svetog prvomučenika i arhiđakona Stefana, koji je ujedno bio i krsna slava dinastije Nemanjića. Na dan slave, manastir postaje mesto okupljanja vernika iz Paštrovića, Budve i šireg primorskog područja.

Lokacija i pristup manastiru

Manastir Duljevo nalazi se pored sela Kuljače, iznad Pržna, u Budvanskoj opštini. Od mora je udaljen oko 2 kilometra vazdušne linije. Do manastira vodi asfaltni put dužine 3,7 km koji se kod Pržna odvaja od Jadranske magistrale (E65). Vožnja traje oko deset minuta i pruža izuzetne vizure ka moru i paštrovskim brdima.

Za one koji žele pešačku turu, od Pržna do manastira potrebno je oko sat vremena hoda. Posetioci često pretragu započinju unosom termina manastir Duljevo Google Maps, što omogućava jednostavnu navigaciju do manastirske kapije.

Manastir Duljevo kontakt i informacije za posetioce

Za dodatne informacije o poseti, proizvodima sestrinstva ili duhovnim razgovorima, manastir Duljevo kontakt možete ostvariti putem telefona +382 68 30 10 10 ili mejlom na manastirduljevo@gmail.com.

Preporučuje se pristojno odevanje i tiho ponašanje u porti i hramu. Manastir je posebno pogodan za duhovne odmore, kraće izlete iz Budve i upoznavanje paštrovske crkvene tradicije.

Turističke i kulturne znamenitosti u okolini

U neposrednoj blizini nalaze se:

• Pržno i Sveti Stefan
• manastir Praskvica
• brojne stare paštrovske crkve
• planinarske staze ka Golom Vrhu

Zahvaljujući spoju mora i planine, ovaj deo Crnogorskog primorja nudi izuzetne mogućnosti za duhovni i aktivni turizam.

Manastir Duljevo danas

Danas je manastir Duljevo živ ženski manastir u sastavu Mitropolije crnogorsko-primorske. Sestrinstvo se bavi ikonopisom, duborezom, crkvenim vezom i izradom prirodnih proizvoda poput sapuna od kozjeg mleka, melema, propolisa i biljnih ulja.

Duljevo manastir je mesto susreta istorije i savremenog monaškog života, gde se duhovna tradicija Nemanjića nastavlja kroz molitvu, rad i gostoprimstvo.