Manastir Kovaci, Bjelosevici – Donje Groblje

Istorija manastira Kovači

Početak i osnivanje (2006–2008)

Izgradnja manastira započela je 2006. godine na zemljištu koje je Mitropoliji crnogorsko-primorskoj poklonio Dušan Bajković iz Kovača, zajedno sa svojom starom kućom, uz podršku sinova Jova, sveštenika, i Danila. Ovaj čin dobrotvorstva predstavljao je temelj na kojem je nastao manastir kovaci, kao nova duhovna tačka Donjeg Grblja.

Pre početka gradnje pribavljen je i blagoslov Pokrovskog manastira iz Moskve, u kojem počivaju mošti Blažene Matrone. Time je uspostavljena duhovna veza između Grblja i Moskve. Manastir je osveštao mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije 6. jula 2008. godine, čime je nova svetinja i zvanično ušla u bogoslužbeni život Srpske pravoslavne crkve.

Gradnja hrama i izazovi (2010–2013)

Kamen temeljac za crkvu Svete Matrone položen je početkom 2010. godine. Ipak, radovi su ubrzo zastali zbog imovinsko-pravnog spora, što je usporilo realizaciju projekta. Ovaj period bio je iskušenje za sestrinstvo i vernike, ali je ujedno pokazao istrajnost zajednice okupljene oko manastira.

Radovi su ponovo otpočeli 2013. godine, kada je nastavljen proces izgradnje hrama posvećenog Svetoj Matroni Moskovskoj. Uprkos poteškoćama, manastirski kompleks se postepeno razvijao, a manastir Kovači je sve više prepoznat kao mesto molitve i duhovne utehe.

Osvećenje hrama i savremeni razvoj

Novopodignuti manastirski hram Svete Matrone Moskovske osveštao je mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije, uz prisustvo sveštenstva i vernog naroda. Tom prilikom istaknuto je da je manastir nastao gotovo „ni iz čega“, isključivo snagom vere i Božje volje, što dodatno osnažuje njegov duhovni identitet.

Mitropolit je u besedi podsetio na život Svete Matrone, slepe od rođenja, ali obdarene darom pronicljivosti i duhovne utehe. Time je kovaci manastir još snažnije povezan sa ličnošću svetiteljke, čije ime nosi i čiji se kult u ovom kraju učvršćuje.

Arhitektura i manastirski kompleks

Manastirski konak sa paraklisom izgrađen je u vizantijsko-ruskom stilu, što simbolično odražava duhovnu vezu između srpske i ruske pravoslavne tradicije. Unutar konaka nalazi se paraklis posvećen Svetom proroku Amosu i mučeniku Vitu, koji se proslavljaju 28. juna.

Paraklis je podignut u znak sećanja na nekadašnji ženski manastir Svetog proroka Amosa u obližnjem selu Zagora. Novi živopis paraklisa osveštao je mitropolit Amfilohije na Vidovdan 2011. godine, čime je dodatno naglašena veza sa kosovskim zavetom i likom Svetog cara Lazara, čije je krsno ime bilo Amos.

Oko manastirskog kompleksa prostire se uređeno dvorište sa maslinama i ukrasnim biljem, ograđeno zidom. U dvorištu se nalazi natkrivena letnja gostoprimnica, kao i pomoćni objekat namenjen ikonopisačkom radu i štampariji. Na ulazu u manastirsko dvorište, sa leve i desne strane, freskopisani su likovi svetih arhangela, koji simbolično čuvaju svetinju.

Riznica i značajne relikvije

U Manastiru Svete Matrone Moskovske čuvaju se čestice moštiju više svetitelja: Svetih besrebrenika Kozme i Damjana, Svetih prevlačkih mučenika, Svetog Luke Krimskog i Svetog Fjodora Ušakova. Ove relikvije čine duhovnu riznicu manastira i privlače vernike koji traže molitveno zastupništvo i isceljenje.

Prisustvo moštiju povezuje manastir Kovači sa širim pravoslavnim prostorom – od Boke i Primorja, preko Rusije, do Krima. Time se ova mlada svetinja upisuje u kontinuitet crkvene istorije i mučeničkog svedočanstva.

Slava manastira Kovaci

Hramovna slava manastira obeležava se 2. maja, na dan Blažene Matrone Moskovske. Toga dana u manastiru se služi sveta liturgija uz prisustvo velikog broja vernika iz Grblja, Budve, Kotora i drugih krajeva.

Osim na dan slave, svete liturgije se u manastirskom paraklisu služe subotom, kao i na dane velikih crkvenih praznika, sa početkom u 8 časova. Liturgijski ritam daje posebnu živost ovoj svetinji i čini je stalnim mestom duhovnog okupljanja.

Lokacija i pristup

Manastir kovaci nalazi se u Bjeloševićima, zaseoku sela Kovači u Donjem Grblju, na teritoriji opštine Kotor. Do manastira se dolazi lokalnim putevima iz pravca Budve ili Kotora, kroz pitomi pejzaž Grblja, poznat po maslinjacima i tradicionalnoj arhitekturi.

Pristup manastiru je moguć putničkim vozilom, a u blizini kompleksa postoji prostor za parkiranje. Sam ambijent pruža mir i tišinu, pogodnu za molitvu i sabranost.

Saveti za posetu

Posetiocima se preporučuje primerena odevna kultura, u skladu sa pravoslavnom tradicijom. Žene bi trebalo da imaju pokrivenu kosu i odeću pristojne dužine, dok se od muškaraca očekuje pristojno oblačenje.

Poželjno je dolaziti u vreme bogosluženja, naročito subotom ili na dan slave 2. maja, kada se može doživeti puna liturgijska atmosfera. Manastir je otvoren za vernike i dobronamerne posetioce, uz poštovanje manastirskog reda i tišine.

Znamenitosti u okolini

Donji Grbalj i šire područje Boke Kotorske obiluje kulturno-istorijskim znamenitostima. U blizini se nalaze stari primorski gradovi Kotor i Budva, sa bogatim srednjovekovnim nasleđem, kao i brojne crkve i manastiri Boke.

Prirodno okruženje, sa maslinjacima i pogledom ka moru, dodatno upotpunjuje doživljaj posete. Manastir Svete Matrone Moskovske tako postaje deo šire kulturne i duhovne mape Crne Gore.

Kovaci Manastir danas

Starešina manastira je monahinja Matrona Nikolić, rođena 20. novembra 1978. godine u Beogradu, diplomirana na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Zamonašena je 22. avgusta 2009. godine, a za nastojateljicu je postavljena 11. juna 2012. godine.

Sestrinstvo, pored mati Matrone, čine monahinje Marija Perić i Jovana Nikitović, kao i iskušenica Ljiljana Videnović. Manastir Kovači danas je živa monaška zajednica, koja neguje liturgijski, ikonopisni i izdavački rad, čuvajući duhovno nasleđe i gradeći novu tradiciju u čast Svete Matrone Moskovske.