Manastir Podmaine sa Crkvama Uspenju I Vavadenju Bogorodice

Istorija manastira Podmaine kroz vekove

Pretpostavljeno osnivanje i srednji vek

Tačno vreme nastanka manastira nije pouzdano utvrđeno, ali se prema arhitektonskim elementima i narodnom predanju njegovi počeci vezuju za XV vek i vreme vladavine Crnojevića. Smatra se da je manji hram, danas posvećen Vavedenju Presvete Bogorodice, nastao upravo u tom periodu.

Prvi pisani trag o manastiru datira iz 1630. godine, kada je obnovljen živopis malog hrama za vreme mitropolita kir Ruvima. Freske je tada obnovio jeromonah Visarion iz Cetinjskog manastira, što potvrđuje da su se crnogorski mitropoliti starali o ovoj svetinji.

XVIII vek – uspon i značaj

Godine 1747. podignut je veći hram posvećen Uspenju Presvete Bogorodice, najverovatnije zadužbina mitropolita Save Petrovića. U istom periodu unutrašnjost crkve krasile su freske slikara Rafaila Dimitrijevića iz Risna, predstavnika bokokotorske slikarske škole. Crkvu je ukrašavao i vredan ikonostas okovan srebrom.

U XVIII i XIX veku manastir Podmaine bio je jedno od najznačajnijih duhovnih i kulturnih središta primorja. Ovde su se održavali zborovi plemena Maine, Brajića i Pobora, naročito o velikim praznicima. Manastir je jedno vreme bio i rezidencija cetinjskog mitropolita.

U njemu je često boravio i Petar II Petrović Njegoš, koji je u Podmainama pisao delove “Gorskog vijenca” i “Svobodijade”. Mitropolit Danilo I Petrović upokojio se u ovom manastiru 1735. godine i tu je bio sahranjen sve do prenosa njegovih moštiju na Cetinje 1856.

XIX i početak XX veka – stradanja i zapuštenost

Od 1837. godine manastir je zapušten. Austrijske vlasti su ga koristile kao vojno utvrđenje, a tokom Bokeljskog ustanka 1869. godine teško je stradao – obe crkve su zapaljene. I u Prvom svetskom ratu manastir je služio kao vojni garnizon i zatvor.

Manastir je otkupio pop Filip Tanović, a konak je do 1953. bio u privatnom vlasništvu porodice Tanović. Te godine manastir je nacionalizovan.

XX vek – zemljotres i obnova

U razornom zemljotresu 15. aprila 1979. godine manastir Podmaine pretrpeo je velika oštećenja. Tek 1995. godine započinje temeljna obnova, nakon što su hram i konak vraćeni Crkvi.

Veliku zaslugu za obnovu imao je shimonah Sava Komatović, kao i bratstvo manastira sa tadašnjim igumanom Benediktom Jovanovićem. Obnovljeni hram i konak osvećeni su 2000. godine, a 2002. godine osvećen je i novi živopis.

Današnji nastojatelj je jeromonah Rafailo Boljević, koji je 10. januara 2010. rukoproizveden u čin igumana. Iguman Rafailo, poznat i kao otac Rafailo Boljević, dao je snažan pečat savremenom duhovnom životu manastira.

Arhitektura i manastirski kompleks

Manastirski kompleks čine dva hrama i više konaka.

Manji hram – Vavedenje Presvete Bogorodice

Najstariji deo kompleksa je mali hram pravougaone osnove, dužine oko 4,5 metra i širine 3 metra. Karakteristično je da nema klasičnu apsidu, već se završava ravnim istočnim zidom. Severni zid je delimično ukopan, pa hram podseća na podzemnu kapelu.

Freske iz 1630. godine odlikuju se osobenom ikonografijom, uključujući retku temu Akatista. Postoje indicije da se ispod njih nalaze stariji slojevi živopisa.

Veliki hram – Uspenje Presvete Bogorodice

Veći hram, podignut 1747. godine, jednobrodne je osnove sa prostranom apsidom i osmostranom kupolom. Građen je od dvobojnog tesanog kamena – sivog i ružičastog, složenog u naizmenične redove.

Zapadna fasada bogato je ukrašena plitkim reljefima sa biljnim motivima. Iznad ulaza se nalazi grb sa dvoglavim orlom, dok su u uglovima isklesani simboli jevanđelista. Današnji ikonostas potiče iz sredine XIX veka, a oslikao ga je ikonopisac Nikola Aspioti sa Krfa.

Porta manastira je popločana kamenom, sa terasom i bistijernom koja se pripisuje Njegošu. Novi konaci izgrađeni su tokom obnove nakon 1995. godine.

Riznica i umetničko nasleđe

Manastir Podmaine čuva vredne primerke ikonopisa i živopisa. Posebnu pažnju privlači ikonostas iz XVIII veka, kao i freske Rafaila Dimitrijevića. Novi živopis, završen 2002. godine, sadrži i motive iz novije istorije, među kojima se ističe scena “Lažni episkopi i carevi”.

Konzervacija fresaka izvršena je uz nadzor Zavoda za zaštitu spomenika, čime je sačuvano autentično umetničko nasleđe manastira.

Duhovni život – liturgija i propovedi

Danas je manastir Podmaine centar živog duhovnog života. Redovna bogosluženja, odnosno manastir Podmaine liturgija, okupljaju vernike iz Budve i okoline.

Posebno su poznate manastir Podmaine propovedi koje drži iguman Rafailo. Otac Rafailo manastir Podmaine učinio je mestom susreta vere i savremenih duhovnih pitanja. Njegova predavanja nedeljom uveče privlače veliki broj posetilaca, a jeromonah Rafailo Boljević prepoznat je kao jedan od najuticajnijih savremenih duhovnika na primorju.

Slava manastira Podmaine

Manastir obeležava praznik Uspenja Presvete Bogorodice (Velika Gospojina – 28. avgust), kao i Vavedenje Presvete Bogorodice (4. decembar). Ovi dani tradicionalno okupljaju vernike i potomke plemena Maine.

Lokacija i pristup

Manastir Podmaine Budva nalazi se na severoistočnom delu budvanskog polja, oko 2 km od Starog grada. Do njega se može stići pešice, automobilom ili taksijem iz centra Budve.

Za lakšu orijentaciju posetioci često pretražuju podmaine budva mapa, a putokazi iz grada jasno vode ka manastiru. Prostor oko manastira je miran, sa pogledom na Budvu i more.

Za tačne informacije o rasporedu bogosluženja i događajima, preporučuje se da proverite manastir Podmaine kontakt putem zvaničnih kanala Mitropolije.

Saveti za posetu

Preporučuje se pristojno odevanje u skladu sa pravoslavnom tradicijom. Najlepše vreme za posetu je rano jutro ili predveče, kada sunce obasjava budvansko polje.

Tokom letnjih meseci manastir je domaćin brojnih duhovnih i kulturnih događaja, pa je preporučljivo informisati se o rasporedu unapred.

Turističke i kulturne znamenitosti u okolini

U neposrednoj blizini nalazi se Stari grad Budva, sa bogatom istorijom i brojnim crkvama. Obližnja sela Maine, Brajići i Pobori svedoče o burnoj prošlosti primorja.

Spoj mora, planine i duhovne tradicije čini Podmaine jedinstvenim mestom susreta istorije i savremenog života.

Manastir Podmaine danas

Danas je manastir Podmaine simbol obnove i trajanja. Nakon vekova stradanja, požara i zapuštenosti, ponovo je postao duhovni oslonac primorja.

Pod rukovodstvom igumana Rafaila, manastir Podmaine Budva nastavlja da razvija bogat duhovni, kulturni i obrazovni program, čuvajući tradiciju i otvarajući vrata savremenom čoveku.