Manastir Reževići sa crkvom Svete Trojice

Istorija manastira Reževići

XIII vijek – Stefan Prvovenčani i crkva Uspenja

Prema predanju i istorijskim zapisima, manastirski kompleks započinje u XIII vijeku. Srpski kralj Stefan Prvovenčani boravio je u Reževićima i dao da se podigne crkva Uspenja Presvete Bogorodice, osvećena 1223. godine. Ovaj događaj duboko je ukorijenjen u lokalnoj tradiciji Paštrovića.

Legenda kaže da je kralj, prolazeći ovim krajem, bio oduševljen vinom i gostoprimstvom domaćina, te je odlučio da baš na tom mjestu podigne hram. Iako je predanje obojeno narodnim duhom, istorijska činjenica ostaje – crkva Uspenja predstavlja jezgro oko kojeg se kasnije formirao manastir Reževići.

XIV vijek – Car Dušan i crkva Svetog Stefana

Drugi važan istorijski sloj vezan je za cara Dušana. Godine 1351. podignuta je crkva Svetog arhiđakona Stefana. Prema predanju, tom prilikom Paštrovićima je darovan Dušanov zakonik, koji je imao poseban značaj za njihovu autonomnu župu.

U manastiru je 1860. godine pronađen Paštrovski statut, poznat i kao Zagrebački rukopis Dušanovog zakonika, što dodatno potvrđuje ulogu koju je reževići manastir imao u pravnom i društvenom životu ovog kraja.

XVI–XVIII vijek – razaranja i obnova

Sredinom XVI vijeka obje crkve bile su opljačkane i razorene. Tokom 1705. i 1785. godine manastir su pustošile turske čete, a 1812. godine opljačkale su ga francuske trupe. U Drugom svetskom ratu italijanska vojska opljačkala je manastir i zapalila konak.

Presudnu ulogu u obnovi imao je iguman Maksim Kosijerevac, koji je 1714. godine došao iz manastira Kosijereva. Uz pomoć vjernika obnovio je zapuštene crkve i udario temelje obnovljenoj monaškoj zajednici. Njegov rad nastavio je Nikodim Vuković, koji je 1770. godine započeo gradnju nove, veće crkve.

XVIII–XIX vijek – crkva Svete Trojice i dovršetak kompleksa

Gradnja crkve Svete Trojice završena je 1814. godine zahvaljujući jeromonahu Dimitriju Peraziću, koji je donio značajnu pomoć iz Rusije. U XIX vijeku podignut je i manastirski konak, a kompleks je dobio današnje konture.

Zvonik crkve Svete Trojice, visok oko 20 metara, postao je prepoznatljiv simbol ovog svetog mjesta.

XX i XXI vijek – savremeno doba

Veliki zemljotres 1979. godine oštetio je kompleks, ali je on obnovljen. Manastir Reževići iguman od 1969. do 2006. godine bio je arhimandrit Mardarije Šišović, koji je ostavio snažan trag u savremenoj istoriji manastira.

Danas je iguman manastira jeromonah Kozma (Mitrović), a u manastiru poslušanje obavlja i monahinja Efimija Perić. U julu 2016. godine freske su oštećene polivanjem crvene farbe, što je izazvalo veliku pažnju javnosti.

Arhitektura i manastirski kompleks

Manastir Reževići arhitektura predstavlja spoj srednjovjekovnih i kasnijih stilskih uticaja.

Crkva Uspenja Presvete Bogorodice

Najstarija crkva građena je na svod, sa zvonikom na preslicu sa jednim oknom. U njoj su sačuvani slojevi fresaka iz XIII i XVII vijeka. Pretpostavlja se da je dio živopisa radio Strahinja iz Budimlja.

Ikonostas iz 1833. godine izradio je Aleksije Lazović iz Bijelog Polja u srpsko-vizantijskom stilu. U crkvi se nalazi grobnica u kojoj su do kraja XIX vijeka sahranjivani monasi.

Ostaci crkve Svetog Stefana

Crkva Svetog arhiđakona Stefana danas postoji u fragmentima. Sačuvani zidovi i dijelovi fresaka svjedoče o visokoj umjetničkoj vrijednosti ovog hrama.

Crkva Svete Trojice

Crkva Svete Trojice je najveći i najočuvaniji objekat. Građena je u obliku krsta, sa oltarskom apsidom i četvrtastom apsidom za pjevnicu. Iznad ulaza nalazi se velika bijela rozeta.

Unutrašnji ikonostas radio je paštrovski slikar Marko Gregović. Četvrtasti zvonik, koji se završava šiljatim krovom pokrivenim kamenim pločama, dominira panoramom kompleksa.

U porti se nalazi i staro groblje koje nije aktivno od tridesetih godina XX vijeka.

Riznica i kulturno blago

Manastir Rezevici čuva vredne predmete: ikonu Presvete Bogorodice iz 1693. godine, Četvorojevanđelje iz 1835, veliki litijski krst iz 1850. godine, darohranilnicu iz XIX vijeka i druge dragocjenosti.

Zbog ovih vrijednosti manastir Reževići Crna Gora nalazi se pod zakonskom zaštitom kao kulturno-istorijski spomenik.

Poseban značaj ima veza sa Paštrovskim statutom i Dušanovim zakonikom, što potvrđuje da je manastir bio i pravno središte lokalne zajednice.

Duhovni značaj i slava manastira

Prvobitni hram posvećen je Uspenju Presvete Bogorodice, dok je centralni hram posvećen Svetoj Trojici. Manastir je vjekovima bio mjesto sabranja Paštrovića, vijećanja i donošenja važnih odluka.

Ime manastira vezuje se za rijeku Reževići, ali i za staro paštrovsko pleme istog imena.

Lokacija i pristup

Manastir Reževići nalazi se na sedmom kilometru puta Budva–Bar, između Svetog Stefana i Petrovca. Manastir Reževići Crna Gora udaljenost od mora je svega nekoliko stotina metara vazdušne linije, dok je Petrovac na domaku manastira.

Zbog položaja uz magistralu, pristup je jednostavan, a ispred kompleksa postoji prostor za parkiranje.

Prirodno okruženje i znamenitosti u blizini

Okružen starim maslinjacima i pogledom na Perazića Do, manastir predstavlja idealno mjesto za mir i duhovnu sabranost. U blizini se nalaze plaže Drobni Pijesak i Perazića Do, kao i Petrovac sa svojom tvrđavom i obalom.

Manastir Rezevici danas

Danas je Režević manastir aktivan duhovni centar Mitropolije crnogorsko-primorske. Reževići manastir i dalje okuplja vjernike, turiste i istraživače kulturne baštine.

Kroz vjekove razaran i obnavljan, manastir Reževići ostaje simbol postojanosti pravoslavne vjere na crnogorskom primorju.

Saveti za posetu

Posjetiocima se preporučuje primjereno odijevanje i poštovanje manastirskog reda. Najbolje vrijeme za obilazak je proljeće i jesen, kada su temperature prijatne, a priroda u punom sjaju.

Zbog blizine mora i turističkih mjesta, manastir se lako uklapa u plan obilaska primorja.