Manastir Stanjevići sa Crkvom Svete Trojice

Istorija manastira Stanjevići

Osnivanje u XIV veku i srednjovekovni period

Prema predanju, manastir Stanjevići osnovan je u prvoj polovini XIV veka, a kao ktitor se pominje plemić Nikola Stanjević, po kome je manastir i dobio ime. U pojedinim izvorima navodi se i veza sa despotom Stefanom Lazarevićem, ali je lokalna tradicija najčvršće vezana za Nikolu Stanjevića.

U neposrednoj blizini manastira vojvoda Đurđe Đurašković Crnojević podigao je dvorac, a na brdu Đurđevcu utvrđenje sa hramom posvećenim Svetom Georgiju. Ostaci tog utvrđenja i danas svedoče o vojnom i strateškom značaju ovog područja.

Prodorom turske vojske krajem XV i početkom XVI veka, manastir je zapusteo i jedno vreme bio metoh drugih manastira.

Obnova u XVIII veku – vreme mitropolita Danila i Save

Prelomni trenutak u istoriji manastira dogodio se 1714. godine, nakon razaranja Cetinjskog manastira. Mitropolit Danilo I Petrović Njegoš tada prelazi u Stanjeviće. Upravo u tom periodu manastir Stanjevići dignut je iz ruševina i započinje njegov novi duhovni život.

Po povratku iz Rusije, vladika Danilo obnavlja kompleks, podiže crkvu posvećenu Svetoj Trojici i pretvara nekadašnji dvorac Crnojevića u manastirski konak 1724. godine.

Mitropolit Sava Petrović nastavlja obnovu i osveštava hram 1736. godine. U to vreme manastir postaje jedno od najvažnijih duhovnih središta Crne Gore.

Godine 1780. u manastiru je otvorena sveštenička škola koju je pohađao i Sveti Petar Cetinjski. U manastiru su boravile znamenite ličnosti tog vremena, uključujući i Dositeja Obradovića.

Donošenje prvog crnogorskog zakonika

Jedan od najvažnijih događaja u istoriji manastira dogodio se 18. oktobra 1798. godine. U Stanjevićima je održana narodna skupština na kojoj je izglasan prvi deo prvog crnogorskog zakonika – Zakonik Petra I, poznat i kao „Stega“.

Time je manastir postao ne samo duhovni, već i politički centar Crne Gore, često nazivan njenom drugom prestonicom.

U manastiru je boravio i Petar II Petrović Njegoš, koji je ovde napisao svoje znamenito delo „Luča mikrokozma“.

Period austrijske vlasti i rušenje

Godine 1839. manastir je ustupljen Austriji. Austrijska vlast ga pretvara u pograničnu karaulu i fortifikacijski objekat. Tokom Bokeljskog ustanka 1869. godine domaće stanovništvo minira i razara utvrđenje, ali crkva Svete Trojice ostaje sačuvana.

Zemljotres 1979. dodatno je oštetio već ruinirani kompleks.

Savremena obnova

Obnova manastira započela je 1994. godine, blagoslovom mitropolita Amfilohija. Jeromonah Dimitrije Blagojević započeo je obnovu, a nakon njegove smrti 2004. rad je nastavio iguman Jefrem Dabanović.

Obnova je završena 2018. godine. Danas je manastir Stanjevići ponovo živ duhovni centar koji posećuju vernici iz celog sveta.

Arhitektura i manastirski kompleks

Manastirski kompleks čine:

• Crkva Svete Trojice

• Manastirski konak

• Manastirska terasa

• Pomoćni objekti

Crkva je jednostavne, ali monumentalne arhitekture, prilagođene planinskom ambijentu. U unutrašnjosti se nalaze ikone iz XVIII veka, među kojima se izdvajaju ikone Svete Trojice i Presvete Bogorodice koje je 1738. godine radio jeromonah Maksim Tujković.

Posebnu atrakciju predstavlja i pešterna crkva posvećena Efeskim mladićima, u kojoj se tokom leta služe liturgije i obavljaju krštenja.

Riznica, biblioteka i relikvije

Jedno od najvećih bogatstava manastira je biblioteka sa oko 20.000 knjiga, koje je mitropolit Amfilohije zaveštao manastiru. Tu je i spomen-soba sa predmetima koje je koristio tokom svog života.

U manastiru se čuvaju i zapisi iz XVIII veka, uključujući svedočanstva o prenosu pokretnih stvari u vreme austrijske uprave.

Slava manastira

Manastirska slava je Trojičindan – praznik Svete Trojice. Proslava okuplja veliki broj vernika.

Bratstvo manastira svake godine 6. maja, na Đurđevdan, služi bogosluženje u obnovljenoj crkvi Svetog Đorđa na brdu Đurđevcu.

Lokacija, mapa i pristup

Manastir Stanjevići nalazi se iznad sela Pobori, u opštini Budva.

Manastir Stanjevići adresa: selo Pobori, iznad Budve, južne padine Lovćena.

Za one koji pretražuju manastir Stanjevići mapa, najlakši pristup je putem iz Budve ka selu Pobori. Postoji i popularna pješačka staza Manastir Stanjevići Ivanova Korita, koja povezuje primorje sa lovćenskim zaleđem i pruža izuzetne panoramske poglede.

Prirodno okruženje i duhovni ambijent

Manastir se uzdiže iznad mora, okružen planinskim vazduhom i pogledom na Budvansku rivijeru. Spoj primorja i planine daje ovom mestu poseban duhovni karakter.

Manastirska terasa je mesto susreta, razgovora i odmora, a nakon nedeljne liturgije često se organizuje Agape – trpeza ljubavi.

Manastir Stanjevići danas

Danas manastir ima aktivno bratstvo na čelu sa igumanom Jefremom Dabanovićem. Svakodnevno se služe jutrenja i večernja bogosluženja, a nedeljom i praznicima liturgije.

Manastir ima pčelinjak, vinariju i radionicu za izradu voštanih sveća. Oko manastira se formirala stabilna duhovna zajednica vernika.

Turističke i kulturne znamenitosti u okolini

U blizini manastira nalaze se:

• Ostaci tvrđave na Đurđevcu

• Ivanova Korita

• Nacionalni park Lovćen

• Budva i Stari grad

• Cetinjski manastir

Zbog svog položaja, manastir Stanjevići Budva predstavlja idealnu tačku za spoj duhovnog i turističkog obilaska.

Saveti za posetu

• Obući se pristojno, u skladu sa pravilima pravoslavnih manastira

• Leti poneti vodu i zaštitu od sunca

• Zimi proveriti stanje puta

• Poštovati monaški mir i pravila fotografisanja