Manastir Vojnići sa dve crkve

Istorija manastira Vojnići

Pretpostavljeno osnivanje i rani period (kraj 10. i 13. vek)

Prema predanju i stručnim procenama, manastir Vojnići potiče sa kraja 10. veka. Najstariji hram, posvećen Svetom Nikoli Mirlikijskom, vezuje se za taj period. U 13. veku podignut je i drugi hram, posvećen Svetom velikomučeniku Dimitriju Solunskom, koji je kasnije postao glavni manastirski hram.

Iako nema pouzdanih pisanih dokumenata o tačnom vremenu nastanka, arhitektonske karakteristike i odnos sa obližnjim manastirom Duljevo ukazuju na razvijenu monašku mrežu u ovom delu Paštrovića. Smatra se da je manastir Vojnići stariji od obližnjeg Duljeva, a neposredna blizina ova dva manastira govori o njihovim međusobnim vezama i duhovnoj saradnji.

Narodno predanje i bratstvo Vojnića (15. vek)

Narodno predanje vezuje manastir za dva mladića koji su čuvali stoku manastira Svetog Dimitrija, od kojih je nastalo bratstvo Vojnića. Oni su, prema predanju, osnivači istoimenog zaseoka koji pripada selu Dabkovići i bratstvu Mitrovića. Ovaj događaj se smešta u 15. vek.

Ovakva predanja, iako istorijski teško proverljiva, svedoče o dubokoj ukorenjenosti manastira u lokalnoj zajednici. Manastir vojnici nije bio samo verski objekat, već i centar oko koga su se formirale porodice, bratstva i čitava naselja.

Razaranja i prestanak monaškog života (17. vek i kasnije)

Godine 1667. (u nekim izvorima navodi se 1677), područje je pogodio razoran zemljotres koji je teško oštetio crkve i manastirske konake. Od tog vremena monaški život u manastiru je potpuno prestao. Zapušteni hramovi su tokom vekova bili prepušteni vremenu i rastinju.

U 20. veku dodatna oštećenja, uključujući i zemljotres 1979. godine, dovela su do gotovo potpunog urušavanja preostalih zidova. Hramovi su ostali u skromnim ostacima, što je dodatno učvrstilo utisak da je manastir zauvek izgubljen.

Obnova i ponovno oživljavanje (2004. godina do danas)

Obnova manastira započela je juna 2004. godine izgradnjom konaka-brvnare. Iste godine manastir postaje ženski manastir. Posle 341 godine od razornog zemljotresa, obnovljena je crkva Svetog Nikole, a potom i hram Svetog Dimitrija.

Paralelno sa obnovom hramova započeta je izgradnja konaka na temeljima starog manastirskog zdanja. U temelje novog konaka ugrađena je zemlja sa kanavke Svetog Serafima Sarovskog, što je predstavljalo poseban blagoslov za ovu svetinju. Od tada manastir Vojnići ponovo postaje duhovni stub ovog kraja.

Arhitektura i manastirski kompleks

Manastir Vojnići čine dva hrama i konak, raspoređeni u planinskom ambijentu Paštrovičke gore.

Crkva Svetog Dimitrija

Glavni hram posvećen Svetom Dimitriju ima jednobrodnu osnovu sa polukružnom oltarskom apsidom i jednodelnim zvonikom na preslicu. Dimenzije hrama su 6,5 metara u dužinu i 4 metra u širinu. Oltarski deo je ukopan u teren, pa apsida nema spoljašnji zid već je vidljiv samo njen krov.

Zidana je od uskih pravilnih tesanika, dok glavna fasada pokazuje vitke, gotovo gotičke proporcije. Okvir vrata izrađen je od monolitnih kamenih elemenata, iznad kojih se nalazi plitka lučna niša i uski pravougaoni otvor. Karakteristično je da hram nema prozora – osvetljenje je dobijao isključivo kroz vrata i otvor iznad njih.

Unutrašnjost je bila živopisana freskama koje se okvirno datuju u 16–17. vek. Ostaci bojenog sloja u toplim tonovima crvene, ljubičaste i mrke svedoče o kvalitetnom i pažljivo prilagođenom slikarstvu.

Crkva Svetog Nikole

Manja crkva Svetog Nikole nalazi se paralelno sa glavnim hramom. Ima jednobrodnu osnovu sa ravno završenim oltarskim delom, bez polukružne apside. Na podužnim zidovima vidljive su prostrane četvrtaste niše.

Građena je od nešto krupnijeg pritesanog kamena. Tokom vekova bila je znatno oštećena – svod je bio obrušen, kao i deo fasade sa zvonikom. Obnovom nakon 2004. godine ovaj hram je vraćen u liturgijsku funkciju.

Konaci i manastirsko dvorište

Nakon obnove, podignut je mali konak, dok je veći konak građen na temeljima starog, srušenog u zemljotresu. Manastirski kompleks danas odiše jednostavnošću i skladom sa prirodnim okruženjem, bez monumentalnosti, ali sa snažnim duhovnim utiskom.

Riznica i značajne relikvije

U manastiru su pohranjene čestice moštiju Svetog Serafima Sarovskog, Prevlаčkih mučenika, kao i ruskih svetitelja Svetog Petra i Svete Fevronije iz Muroma. Ove relikvije daju posebnu duhovnu težinu manastiru i povezuju ga sa širim pravoslavnim svetom.

Ugradnja zemlje sa kanavke Svetog Serafima Sarovskog u temelje konaka smatra se velikim blagoslovom i simboličnim činom duhovne obnove svetinje.

Slava Vojnić manastira

Manastir Vojnići kao ženski manastir slavi Svetog Serafima Sarovskog, 15. januara. Toga dana sabiraju se vernici iz Paštrovića, Budve i šireg primorja, kako bi prisustvovali svetoj liturgiji i učestvovali u proslavi manastirske slave.

Lokacija i pristup

Manastir se nalazi u selu Vojnići, u planinskom zaleđu Paštrovića, nedaleko od Duljeva i iznad manastira Praskvica. Često se u opisima lokacije navodi da je iznad manastir Praskvica je manastir Vojnići, što najbolje oslikava njegov položaj – povučen, uzvišen i okružen prirodom.

Do manastira se dolazi lokalnim putem iz pravca Budve i Svetog Stefana, uz kraću vožnju kroz brdoviti teren. Završni deo puta može zahtevati pažnju, naročito tokom kišnih dana.

Saveti za posetu

Posetiocima se preporučuje primereno odevanje, u skladu sa pravilima pravoslavnih manastira. Žene bi trebalo da imaju maramu i suknju, dok muškarci treba da izbegavaju kratke pantalone.

Poželjno je unapred najaviti dolazak ukoliko se planira organizovana poseta. Manastir je mesto molitve i tišine, pa je potrebno ponašati se dostojanstveno i s poštovanjem prema sestrinstvu.

Znamenitosti u okolini

U neposrednoj blizini nalaze se manastir Praskvica i manastir Duljevo, kao i istorijska naselja Paštrovića. Budva, sa svojim starim gradom i bogatom kulturnom ponudom, udaljena je svega nekoliko kilometara, što omogućava spajanje duhovnog i kulturno-turističkog sadržaja u jednoj poseti.

Prirodno okruženje Paštrovičke gore pruža i mogućnosti za pešačenje i boravak u netaknutoj prirodi, što dodatno obogaćuje doživljaj posete manastiru.

Manastir Vojnići danas

Danas je manastir Vojnići ženski manastir na čijem čelu je igumanija Ana Jovčeska, rođena 1955. godine u Skoplju, zamonašena 1996, a postavljena za nastojateljicu 2004. godine. U manastiru živi i monahinja Pelagija Radević.

Sestrinstvo se, pored redovnog bogoslužbenog života, bavi rukotvorinama i izradom ikona. Obnova kompleksa i dalje traje, a manastir Vojnići Budva sve više postaje prepoznat kao mesto duhovne obnove i molitvenog sabranja.