Manastir Ždrebaonik – Svetinja Bjelopavlićke ravnice

Istorija manastira Ždrebaonik

Osnivanje u doba Nemanjića (13. vek)

Prema predanju i pojedinim zapisima, manastir je podignut između 1252. i 1255. godine, a kao ktitor se pominje Stefan Vukanov Nemanjić. Smatra se da je hram građen kao metoh manastira Morače, u isto vreme kada i ova velika nemanjićka zadužbina. Iako sačuvani pisani dokumenti o osnivanju nisu pronađeni, svedočanstvo ruskog naučnika Kovaljevskog iz 19. veka govori o povelji u kojoj se pominje da je Ždrebaonički hram podignut kao metoh Morače.

Istraživanja Zavoda za zaštitu spomenika kulture Crne Gore ukazuju na postojanje starijeg i znatno većeg crkvenog objekta na ovom mestu. Sadašnja crkva podignuta je na temeljima hrama iz kraja 16. ili početka 17. veka, od koga su sačuvani ostaci zidova visine oko 50 centimetara.

Stradanja pod Osmanlijama (17–19. vek)

Manastir je više puta stradao tokom turskih pohara. Godine 1612. Mehmed paša spalio je Bjelopavliće, a 1714. godine Numan-paša Ćuprilić poharao je veliki deo Crne Gore. Svetinja je delila sudbinu naroda – paljena je, rušena i pljačkana.

Obnova manastira započeta je 1818. godine, kada su Bjelopavlići podigli novu crkvu na temeljima stare. Hram je osveštao Sveti Petar Cetinjski. Manastir je obnovljen i 1885. godine, a tokom 19. veka njime su upravljali ugledni sveštenici, među kojima se pominje iguman Isaija Bajković oko 1835. godine.

Nova razaranja i povratak moštiju (19–20. vek)

Godine 1876. Sulejman-paša ponovo razara hram. I tokom Prvog svetskog rata svetinja je bila u opasnosti. Mošti Svetog Arsenija Sremca, koje su kroz istoriju prenošene iz Peći, Dovolje, Morače i drugih svetinja, konačno su 1920. godine vraćene u manastir Ždrebaonik, gde se i danas nalaze.

Od 1878. do 1931. manastir je pripadao Zahumsko-raškoj eparhiji, a potom je uključen u sastav Mitropolije crnogorsko-primorske. Tridesetih godina 20. veka manastir je raspolagao značajnim zemljišnim posedom, a zvonik je podignut zaslugom protojereja stavrofora Srđana Popovića.

Obnova i duhovni preporod (od 1991. godine)

Godine 1991. manastir Ždrebaonik postaje ženski manastir. Od tada započinje sveobuhvatna obnova kompleksa. Izgrađen je novi konak sa paraklisom posvećenim Svetom Arseniju, koji je osveštan 2000. godine rukom patrijarha Pavla.

Na čelu manastira Ždrebaonik igumanija je Justina (Taušan), koja sa sestrinstvom vodi duhovni i svakodnevni život ove svetinje. Obnovljena je crkva, uređena porta, podignuta agiazma i izgrađena kamena ograda sa pirgom.

Arhitektura i manastirski kompleks

Crkva manastira Ždrebaonik građena je kao jednobrodna građevina sa zvonikom na preslicu. Iznad ulaznih vrata nalazi se kamena ploča sa zapisom da je hram podignut 1818. godine na temeljima Nemanjića, dok je zvonik izgrađen 1926. godine.

Ikonostas potiče sa početka 19. veka i delo je braće Đinovski. Manastirski kompleks, udaljen oko tri kilometra od Danilovgrada, čine crkva, veliki konak, pomoćne zgrade i radionica u kojoj monahinje ikonopišu. Nekadašnje prizemne zgrade služile su i kao učionice, jer je manastir bio mesto duhovnog obrazovanja.

Riznica i značajne relikvije

Najveća svetinja manastira su mošti Svetog Arsenija Sremca, drugog arhiepiskopa srpskog i naslednika Svetog Save. Njegove mošti su 1989. godine presvučene i položene u novi kivot. U manastiru se čuva i deo moštiju Svete Prepodobnomučenice Fevronije.

Kroz istoriju su mošti Svetog Arsenija više puta prenošene radi zaštite od razaranja. Nakon brojnih premještanja, trajno su smeštene u ovoj svetinji, čime je manastir Ždrebaonik Danilovgrad postao jedno od važnih hodočasničkih mesta u regionu.

Slava manastira

Manastirska crkva posvećena je Svetom Arhangelu Mihailu. Kao manastir Svetih Arhanđela Ždrebaonik, svetinja svečano proslavlja praznik Svetog Arhangela Mihaila, kada se okuplja veliki broj vernika iz Danilovgrada, Podgorice i šire.

Lokacija i prirodno okruženje

Gde se nalazi manastir Ždrebaonik

Za sve koji se pitaju gde se nalazi manastir Ždrebaonik, odgovor je: u selu Sekulići, na levoj obali reke Zete, oko tri kilometra od Danilovgrada i približno 17 kilometara od manastira Ostrog. Od Podgorice je udaljen oko dvadesetak kilometara, što ga čini lako dostupnim i za jednodnevne posete.

Ždrebaonik manastir okružen je plodnim zemljištem, starim grobljem i blagim uzvišenjem, što prostoru daje mir i duhovnu skladnost.

Saveti za posetu

Manastir je otvoren za vernike tokom cele godine. Preporučuje se primerena garderoba i dostojanstveno ponašanje, naročito prilikom poklonjenja moštima Svetog Arsenija.

Zbog blizine Ostroga, mnogi vernici kombinuju posetu ovim dvema svetinjama u okviru jednog hodočasničkog putovanja. Preporučuje se dolazak u jutarnjim časovima, posebno tokom većih praznika.

Turističke i kulturne znamenitosti u okolini

U blizini manastira nalaze se manastir Ostrog, prirodne lepote reke Zete i šire područje Bjelopavlićke ravnice. Blizina Danilovgrada i Podgorice omogućava lak pristup kulturnim i istorijskim lokalitetima ovog dela Crne Gore.

Manastir Ždrebaonik danas

Danas je manastir Ždrebaonik Crna Gora živa duhovna zajednica u kojoj nekoliko monahinja predvođenih igumanijom Justinom vodi molitveni i radni život. Sestre se bave ikonopisanjem, izradom suvenira i obrađivanjem manastirskog imanja, ali pre svega pružaju duhovnu utehu i razgovor svima koji dolaze.

Ova svetinja ostaje jedan od duhovnih svetionika Bjelopavlićke ravnice, mesto molitve, pokajanja i nade.