Početna Mitropolija Dabrobosanska Manastir Knežina

Manastir Knežina

Manastir Knežina na Romaniji, sa korenima u narodnom predanju i savremenim hramom iz 1960-ih, od 1989. godine ima manastirski status i značajno mesto u duhovnom životu ovog kraja. Danas je u procesu temeljne obnove, sa ciljem daljeg učvršćivanja liturgijskog i hodočasničkog značaja.

Manastir Karno Manastir u Donjem Vardištu
Sadržaj Sakri
1 Manastir Knežina
1.1 Manastir Knežina
1.2 Istorijski slojevi svetinje
1.2.1 Predanje o srednjovekovnom manastiru
1.2.2 Obnove u 20. veku
1.3 Proglašenje manastirom (1989)
1.4 Savremeni period
1.5 Obnova od 2025. godine
1.6 Značaj manastira danas
Otvori u Google Mapama

Manastir Knežina

Manastir Knežina nalazi se u selu Knežina, oko 11–12 kilometara od Sokoca, na području Romanije. Danas je u sastavu Mitropolije dabrobosanske Srpske pravoslavne crkve. Posvećen je Presvetoj Bogorodici, odnosno njenoj čudotvornoj ikoni Trojeručici, dok je postojeći hram posvećen Svetim ravnoapostolnim caru Konstantinu i carici Jeleni.

Istorijski slojevi svetinje

Predanje o srednjovekovnom manastiru

Prema narodnom predanju, na ovom mestu je 1371. godine postojao manastir koji se vezuje za Andrijaša Mrnjavčevića, brata Kraljevića Marka. O tom periodu nema mnogo sačuvanih pouzdanih pisanih izvora, ali se u narodu održalo sećanje na staru nemanjićku zadužbinu koja je stradala u vreme osmanskih osvajanja.

Obnove u 20. veku

Na mestu nekadašnje svetinje tokom 20. veka podizana je nova crkva. Drvena bogomolja iz međuratnog perioda oštećena je u Drugom svetskom ratu. Sadašnji kameni hram podignut je 1962/63. godine i osveštan iste godine. On predstavlja osnovu današnjeg manastirskog kompleksa.

Proglašenje manastirom (1989)

Godine 1989, u godini obeležavanja 600 godina od Kosovske bitke, dotadašnji parohijski hram proglašen je manastirom Presvete Bogorodice u Knežini. Odluku je doneo nadležni episkop, a potvrdio Sveti arhijerejski sinod SPC.

Svečano proglašenje održano je 13. avgusta 1989. pred velikim brojem vernika, uz prisustvo više episkopa i sveštenstva. Tom prilikom u manastir su donete čestice moštiju Svetog cara Lazara, kao i kopija ikone Presvete Bogorodice Trojeručice, koja je trajno ostala u ovoj svetinji.

Savremeni period

Prvi monasi u Knežinu dolaze 2014. godine, čime započinje redovan manastirski život. Od 2019. godine manastir je u sastavu Mitropolije dabrobosanske.

U neposrednoj blizini nalaze se termomineralni izvor Toplik, neistraženi stećci i pećina iz koje izvire reka Bioštica, što ovom mestu daje i prirodno-kulturni značaj.

Obnova od 2025. godine

Po blagoslovu nadležnog mitropolita, 3. juna 2025. započeta je sveobuhvatna rekonstrukcija manastirskog hrama. Radovi obuhvataju:

  • uklanjanje starog ikonostasa i pripremu za novi,

  • obnovu unutrašnjih zidova i pripremu za freskopis,

  • zamenu podova i ugradnju podnog grejanja,

  • uređenje spoljašnjeg prostora i prilagođavanje tradicionalnom arhitektonskom izrazu Romanije.

U prethodnom periodu (2021–2023) izvršena je i dogradnja i uređenje manastirskog konaka.

Značaj manastira danas

Manastir Knežina predstavlja duhovno središte romanijskog kraja i mesto okupljanja vernika iz šireg područja. Njegov identitet se zasniva na spoju:

  • srednjovekovnog predanja,

  • istorijskih obnova kroz 20. vek,

  • velikog sabora 1989. godine,

  • i savremene duhovne i građevinske obnove.

Danas je to aktivna monaška zajednica u procesu obnove, sa jasnim liturgijskim i duhovnim životom, ali i sa izraženim istorijskim kontinuitetom koji ga čini jednom od važnih svetinja Romanije.