Početna Mitropolija Dabrobosanska Manastir Svetog Save – Gornja Lijeska (kod Višegrada)

Manastir Gornja Lijeska (kod Višegrada)

Manastir Svetog Save u Gornjoj Lijesci je savremeni ženski manastir Srpske pravoslavne crkve, smešten oko 11 kilometara južno od Višegrada, u Republici Srpskoj (Bosna i Hercegovina). Hram je podignut 2001. godine, osvećen 2007, dok je manastir kao monaška zajednica kanonski ustanovljen 2008. godine. Posvećen je spaljivanju moštiju Svetog Save na Vračaru – retkoj i simbolički snažnoj tematskoj posveti unutar pravoslavnog sveta. Manastir danas funkcioniše kao aktivan ženski skit/konvent u sastavu Mitropolije dabrobosanske.

Manastir Vozuća Manastir Uspenja Presvete Bogorodice Čajničke
Sadržaj Sakri
1 Manastir Gornja Lijeska (kod Višegrada)
1.1 Geografski položaj
1.2 Istorijat i hronologija
1.2.1 Ključni datumi:
1.3 Osnivačka faza i igumani
1.3.1 Iguman Simeon
1.3.2 Igumanija Doroteja (Đurić)
1.4 Arhitektura manastir Gornja Lijeska
1.4.1 Karakteristike:
1.5 Freskopis i ikonografija
1.6 Manastirska radionica – specifičnost Gornje Lijeske
1.7 Posveta – spaljivanje moštiju Svetog Save
1.8 Kulturni i duhovni značaj
1.9 Status i zaštita
1.10 Poseta i kontakt
1.11 Zaključak
Otvori u Google Mapama

Geografski položaj

  • Lokacija: selo Gornja Lijeska

  • Opština: Višegrad

  • Udaljenost: oko 11 km južno od Višegrada

  • Koordinate: približno 43.7994° N, 19.2464° E

Smešten je u ruralnom, brdovitom predelu uz dolinu reke Rzav, na putu Višegrad–Sjemec.

Istorijat i hronologija

Za razliku od mnogih svetinja istočne Bosne, manastir Gornja Lijeska nema srednjovekovno poreklo. Njegova istorija započinje početkom XXI veka.

Ključni datumi:

  • 2001 – završena izgradnja crkve

  • 2007 – osvećenje hrama

  • 2008 – kanonsko osnivanje manastira

  • Februar 2008 – pokretanje manastirske radionice za izradu svešteničkih odeždi

  • 17. avgust 2018 – monahinja Doroteja postaje nastojateljica

  • 11. novembar 2023 – Doroteja Đurić ustoličena kao prva igumanija manastira

Formiranje manastira Gornja Lijeska označilo je trajno monaško prisustvo u ovom delu Podrinja.

Osnivačka faza i igumani

Iguman Simeon

Prvi starešina bio je jeromonah Simeon, koji je došao iz Eparhije niške. Pod njegovim rukovodstvom:

  • obnovljen je redovan bogoslužbeni život

  • organizovana je manastirska radionica za izradu odeždi

  • adaptiran je konak za potrebe radionice

Njegov period obeležava misionarski i organizacioni karakter manastira.

Igumanija Doroteja (Đurić)

Monahinja Doroteja dolazi 2018. godine, a 2023. biva ustoličena kao prva zvanična igumanija.

Pod njenim rukovodstvom manastir nastavlja razvoj kao ženska monaška zajednica.

Arhitektura manastir Gornja Lijeska

Crkva je mala, jednobrodna građevina, građena od obrađenog kamena, u duhu tradicionalne srpske crkvene arhitekture.

Karakteristike:

  • Jednobrodna osnova

  • Centralna kupola na tamburu

  • Dvoslivni limeni krov

  • Kamena fasada svetle boje

  • Zapadni trem (otvoreni narteks) sa stubovima

  • Mali zvonik sa krstom

Dimenzije su skromne, prilagođene maloj monaškoj zajednici i seoskom ambijentu.

Pored crkve nalazi se konak – manastirska zgrada sa trpezarijom i radionicom.

Freskopis i ikonografija

Pošto je reč o savremenom manastiru, nema srednjovekovnih fresaka. Unutrašnje uređenje je novijeg datuma.

Zabeleženo je postavljanje ikona novomučenika, uključujući:

  • Jasenovačke mučenike

  • Svetog Georgija

Detaljan ikonografski program nije javno publikovan.

Manastirska radionica – specifičnost Gornje Lijeske

Jedna od najvažnijih odlika manastira Svetog Save u Gornjoj Lijesci jeste radionica za izradu crkvenih tekstila.

U okviru radionice izrađuju se:

  • Mantije

  • Epitrahilji

  • Svešteničke odežde

  • Kamilavke

  • Pokrivači za ikone

  • Liturgijske zastave

Radionica je opremljena savremenom mašinom za kompjuterski vez (zlatovez i srebrovez). Njeni proizvodi su korišćeni i van manastira, što Gornju Lijesku čini regionalnim centrom crkvenog tekstilnog zanatstva.

Posveta – spaljivanje moštiju Svetog Save

Hram je posvećen događaju spaljivanja moštiju Svetog Save na Vračaru (1594. godine).

Ova posveta ima snažnu simboliku:

  • Stradanje kao pobeda vere

  • Sećanje na prvog srpskog arhiepiskopa

  • Duhovni kontinuitet uprkos istorijskim lomovima

Glavna manastirska slava obeležava se 9. januara (po gregorijanskom kalendaru).

Kulturni i duhovni značaj

Iako novijeg datuma, manastir Gornja Lijeska ima višestruki značaj:

  • Obnova monaštva u području oko Višegrada

  • Duhovni centar za lokalno stanovništvo

  • Podrška raseljenim porodicama iz Podrinja

  • Razvoj crkvenog zanatstva (tekstila)

Osnivanje manastira u planinskom delu Podrinja predstavlja simbol povratka trajnog crkvenog života u ruralni prostor.

Status i zaštita

  • Nije nacionalni spomenik

  • Nije na UNESCO listi

  • Nema konzervatorskih problema (novogradnja)

  • Održavanje je u nadležnosti Mitropolije dabrobosanske

Objekti su u dobrom građevinskom stanju.

Poseta i kontakt

  • Lokacija: Gornja Lijeska, opština Višegrad

  • Telefon: +381 65 441 42 84

  • Pristup: put Višegrad–Sjemec

  • Preporuka: najaviti dolazak unapred

Nema javno objavljenog stalnog radnog vremena; podrazumeva se dnevna dostupnost uz prethodnu najavu.

Zaključak

Manastir Svetog Save u Gornjoj Lijesci predstavlja savremenu, ali duhovno snažnu zadužbinu u okviru Mitropolije dabrobosanske.

Njegov značaj ne počiva na starini, već na:

  • obnovi monaškog života

  • snažnoj simbolici posvete

  • razvijenoj radionici crkvenog tekstila

  • stabilnoj ženskoj monaškoj zajednici

Kao takav, manastir Gornja Lijeska zauzima važno mesto u savremenom pravoslavnom životu Podrinja.