Srđevdan – Praznik Svetih mučenika Sergija i Vakha

3 min čitanja

🕊️ Ko su Sveti Sergije i Vakh?

Srđevdan je praznik posvećen Svetim mučenicima Sergiju i Vakhu, koji se proslavlja 20. oktobra (po novom kalendaru). U narodu se često koristi ime Sveti Srđ, iako se uvek slavi u paru sa Vakom.

Ova dva svetitelja bili su visoki rimski oficiri u vreme cara Maksimilijana, ali su tajno ispovedali hrišćansku veru. Kada su odbili da se poklone rimskim bogovima, bili su mučeni i pogubljeni u Siriji, gde se kasnije razvio njihov kult i poštovanje.

📜 Širenje kulta i narodna verovanja

• Njihova slava se iz Sirije proširila prema istoku i našla duboko uporište na Balkanu, naročito u Zeti u srednjem veku, gde je Srđevdan bio jedna od glavnih slava.

• Danas se praznik najviše poštuje u Bosni i Primorju, naročito u mestima kao što su:
  Derventa, Vlasenica, Prijedor, Dubica i Krupanj.

Prema nekim procenama, oko 250 domaćinstava u Šumadijskoj eparhiji slavi Srđevdan kao krsnu slavu.

👞 Sveti Srđ – Zaštitnik i iscelitelj

Srđevdan ima i posebna lokalna značenja:

• U okolini Valjeva, Sveti Srđ se poštuje kao zaštitnik obućara.

• U Gruži, praznik se poštovao kao zaštita od dizenterije, narodno zvane srdobolja.

• Smatra se i tzv. volujskim svecem, pa se goveda ne uprežu za rad tog dana – iz poštovanja i molitve za blagostanje stoke.

✝️ Prenos moštiju i freske

Po narodnoj legendi, tokom prenosa moštiju Svetog Save iz Trnova, prenešene su i mošti Svetih Sergija i Vakha, jer je kult ovih svetitelja bio prisutan još u ranim danima manastira Mileševa. To potvrđuju i brojne freske u ovom manastiru.

🍽️ Trpeza za Srđevdan

Kao i kod drugih slava:

• Ako Srđevdan “padne” u sredu ili petak, slavi se posno.

• U ostalim danima trpeza je mrsna.

Bez obzira na ishranu, poštovanje svetitelja, slavska sveća i molitva su u središtu praznika.