Sveti Sava – Prvi srpski arhiepiskop, prosvetitelj i svetitelj

3 min čitanja

✝️ Duhovni otac i svetionik srpskog naroda

Sveti Sava, rođen kao Rastko Nemanjić 1175. godine, bio je:

• najmlađi sin velikog župana Stefana Nemanje

• princ, monah, književnik, zakonodavac i diplomata

• prvi arhiepiskop autokefalne Srpske pravoslavne crkve

Još kao dečak, voleo je crkvene službe i ikone, a u 17. godini je napustio dvor i pobegao na Svetu Goru, gde se zamonašio i uzeo ime Sava.

🛕 Hilandar i duhovno podizanje naroda

Na Svetoj Gori je zajedno sa svojim ocem (monah Simeon) obnovio i izgradio manastir Hilandar – duhovni stub srpskog pravoslavlja.

Nakon pomirenja svoje braće Stefana Prvovenčanog i Vukana, Sava se vratio u Srbiju i ujedinio crkvu i narod.

👑 Osnivač autokefalne crkve

Godine 1219., u Nikeji, Vizantijski patrijarh ga je proglasio prvim srpskim arhiepiskopom, čime je Srpska crkva postala samostalna (autokefalna).

Bio je osnivač:

• Srpske pravoslavne crkve

• crkvene hijerarhije

• zakona (Nomokanon) i

• duhovnog identiteta srpskog naroda

🧭 Poslednje godine i sveta putovanja

Nakon što je predao arhiepiskopsku čast učeniku Arseniju, Sava je krenuo na hodočašće:

• Proputovao je Palestinu, Egipat, Persiju, Vavilon i Siriju

• Umro je 1236. godine u Trnovu, u tadašnjoj Bugarskoj

Njegove mošti su prenesene 1237. u manastir Mileševu, gde su čuvane kao svetinja.

🔥 Spaljivanje moštiju i Hram Svetog Save

Krajem 16. veka, Turci su spalili mošti Svetog Save na Vračaru, da bi uništili duh otpora i vere u narodu.

Na tom mestu danas stoji:

Hram Svetog Save – jedan od najvećih pravoslavnih hramova na svetu

🎓 Sveti Sava – školska slava

Još od 1840. godine, Sveti Sava se obeležava kao:

• školska slava u Srbiji

• dan prosvete, znanja i duhovnog uzdizanja

U školama se održavaju:

• svečane priredbe

• recitacije i molitve

• duhovne akademije i liturgije

🕯️ Trpeza i slavljenje

• Ako praznik padne u sredu ili petak – posna trpeza

• Inače – mrsna trpeza

Na slavskim stolovima najčešće su:

• Slavski kolač i žito

• Med i vino

• Jela pripremljena sa pažnjom i skromnošću, u duhu svetitelja

🖼️ Ikonografija

Sveti Sava se prikazuje:

• sa arhijerejskom mitrom, krstom ili knjigom

• uz Hilandar ili Hram Svetog Save u pozadini

• sa dugim bradama i blagim izrazom, kao simbol mudrosti i duhovne strogosti