Manastir Jošanica sa crkvom Svetom Nikoli

Manastir Jošanica – Istorijat, Znamenitosti i Bitne informacije

Manastir Jošanica je istorijska i kulturna znamenitost koja se nalazi u blizini Jagnodine, u podnožju planine Crni vrh, u klisuri istoimene reke. Ovaj manastir je duboko ukorenjen u istoriji Srbije, sa bogatom tradicijom, koja seže još iz vremena vladavine kneza Lazara Hrebeljanovića u XIV veku.

Istorija manastira Jošanica

Manastir Jošanica ima bogatu i turbulentnu istoriju. Prema narodnim predanjima, osnivač manastira je bio knez Lazar, a legenda kaže da je on izgradio crkvu da bi se iskupio za greh što je u lovu nenamerno usmrtio pustinjaka po imenu Joša, koji se u to vreme povlačio u pećinu u blizini reke.

Istoričari smatraju da manastir potiče iz prve polovine XV veka, dok su arheološki nalazi, uključujući ostatke krestijanske keramike iz perioda vladavine despota Đorđa Brankovića, dodatni dokazi koji potkrepljuju ovu tvrdnju.

Manastir Jošanica, skriven u klisuri istoimene rečice, i danas se doživljava kao mesto sabranosti i tihe molitve, naročito u danima uzdržanja koje propisuje Božićni post – crkveni kalendar. U periodima posta, ova svetinja podseća vernike na istrajnost i žrtvu, jer je kroz istoriju više puta rušena i obnavljana, ostajući duhovni oslonac narodu u teškim vremenima.

Pustošenje manastira Jošanica

Manastir je nekoliko puta bio uništavan tokom istorije, najviše u periodu turske okupacije. Njegova istorija može se pratiti tek od 18 veka. Osmanlije su ga spalili krajem 18 veka. Velikim naporima jeromonaha Aksentija Teodorovića, sveštenika Jovana Popovića i knezova Dobrosava i Boška manastir je obnovljen prvi put 1786. godine.

Kako se manastir nalazio u blizini Carigradskog druma u vreme Austrijsko-turskog rata, u Srbiji Kočine krajine, početkom 1788. kapetan Koča Anđelković, kao jedan od vođa ustanka, svoj glavni štab je smestio u Jošanicu. Na proleće 1788. u Jošaničkoj klisuri došlo je do okršaja između Turske vojske i ustanika.

Kada se Koča povukao u dubinu crnovrškog podgora, Turci su upali u manastir i zapalili ga. U protivnapadu Koča je uspeo da povrati manastir, ali se kasnije istog leta, sklonio iz Srbije, pa su Turci manastir Jošanicu još jednom poharali i zapalili.

Obnova manastira Jošanica

Po završetku rata, nakon Svištovskog mira 1791. godine, počela je njegova obnova. Manastir Jošanica je ponovo stradao tokom Prvog Srpskog ustanka.

Tokom Drugog srpskog ustanka u Jošanici su se sastali (1815) knez Miloš i Mitropolit Beogradski Melentije sa velikim vezirom Marašli Ali-pašom radi dogovora o miru.

Zbog udela u oslobodilačim ratovima, knez Miloš je ovom manastiru 1832. godine poklonio tri zvona. Godine 1851. manastir je obnovljen i dograđena je priprata, a 1885, obnovljeni su manastirski konaci. U Srpsko-Turskom ratu 1876/77. godine, u konacima je bila bolnica.

U narednim decenijama, manastir je više puta obnavljan, a poslednja velika obnova dogodila se u periodu između 1960. i 1970. godine. Najveće zasluge za obnovu manastira imaju jermonah Hristifor Obradović i vladika šumadijski Valerijan Stevanović.

Njegova stradanja i obnove ne ostavljaju nemir, već svedoče o veri koja se uvek iznova sabira u srcu. Ovde se istorija ne pamti kroz buku, već kroz mir koji ostaje posle molitve. U takvom okrilju, pravoslavne molitve za razne potrebe postaju tihi oslonac duše, izgovoren sa poverenjem i nadom.

Arhitektura Manastira Jošanica

Manastirska crkva je jedno od najsvetlijih i najlepših kulturnih nasleđa ovog kompleksa. Građena je u Moravskom stilu, sa jedinstvenim dvostrukim kupolama. Osnova je jednobrodna i izdužena sa glavnim kubetom. Malo kube nalazi se iznad pronaosa. Zasvedena je poluobličasim svodom.

Glavna crkva je jednostavna, jednobrodna građevina sa polukružnom apsidom. Zidovi crkve su građeni od lomljenog kamena, dok su svodovi i kupole uglavnom od opeke.

Freske Manastir Jošanica

Iako je u prošlosti crkva bila prekrivena freskama, veliki deo freskoslikarstva je uništen tokom obnove u XIX veku. Ipak, neki delovi, kao što su scena “Molitva u Getsimanskom vrtu” i “Poklonjenje Agnecu” u oltarskoj apsidi, sačuvani su i svedoče o umetničkoj vrednosti manastira.

U kompleksu manastira posebno mesto pripada porodičnoj grobnici kneza Miloja Teodorovića, Vojvode Levačkog, koji je predvodio ustanike Jagodinskog i Beličkog kraja u oba srpska ustanka 1804—1815.

Takođe, u manastiru postoji i spomenik Srpskim ratnicima iz ratova 1912—1918, na kome su uklesani stihovi Vojislava Ilića Mlađeg.

Manastir Jošanica Danas

Danas je manastir Jošanica živi religijski centar, sa petočlanim monaškim bratstvom na čelu sa igumanom Evtimijem. Posvećen je duhovnom životu i monaškim poslovima, kao što su pčelarstvo i povezivanje knjiga, dok se naša pažnja u manastiru pridaje i autentičnom pravoslavnom bogosluženju.

Manastir je i važna destinacija za hodočasnike, posetioce, turiste, kao i ljubitelje srednjovekovne istorije i kulture. Smešten u divnoj prirodi, sa bujnim šumama i gorskim predelima, Jošanica privlači posetioce koji dolaze da uživaju u miru i tišini koju pruža ova svetinja.

Ova atraktivna destinacija je takođe popularna među školskim grupama i organizovanim ekskurzijama.

Bitne informacije o manastiru Jošanica

• • Lokacija: Manastir se nalazi oko 10 km od Jagnodine, u podnožju planine Crni vrh.

• • Površina i objekti: Manastir se sastoji od crkve, starog i novog konaka, kao i nekoliko ekonomskih zgrada. Crkva je posvećena svetom Nikoli.

• • Obnova: Manastir je više puta obnavljan, a poslednja velika obnova bila je između 1960. i 1970. godine.

• • Religijski značaj: Manastir je domaćin monaškoj zajednici i posvećen je pravoslavnom bogosluženju i hodočašćima.

• • Turizam: Jošanica je popularna destinacija za turiste i ljubitelje istorije, prirode i srednjovekovne arhitekture.

• • Arhitektura: Crkva manastira je izgrađena u moravskom stilu sa jedinstvenim dvostrukim kupolama i sačuvanim freskama iz XV veka.

Zaključak

Manastir Jošanica predstavlja jedno od najvažnijih duhovnih i kulturnih nasleđa Srbije. Sa bogatom istorijom, očuvanim freskama, i značajem u srpskom otporu protiv Osmanskog carstva, manastir je simbol postojanosti i vere.

Danas je ne samo verski centar, već i turistička destinacija koja okuplja posetioce svih uzrasta, istraživače istorije i ljubitelje prirode. Poseta manastiru Jošanica je prilika da se uroni u duboku duhovnost i istorijski značaj Srbije, kao i da se uživa u prirodnoj lepoti ovog sveta.