Pokrov Presvete Bogorodice – Derventa
Manastir Donja Bišnja je muški manastir Srpske pravoslavne crkve, posvećen Pokrovu Presvete Bogorodice. Nalazi se u selu Donja Bišnja, oko pet kilometara od Dervente, na putu prema Kalenderovcima, u prirodnom ambijentu kroz koji protiče rečica Bišnja. Manastir pripada Eparhiji zvorničko-tuzlanskoj i predstavlja jednu od najznačajnijih novijih svetinja ovog kraja Republike Srpske.
Iako je osnovan početkom 21. veka, manastir je brzo izrastao u duhovni centar koji okuplja vernike iz Dervente, Posavine, ali i iz dijaspore.
Ktitor i zadužbina
Temelj manastira Donja Bišnja vezan je za zadužbinarstvo Ratka Đekića, rodom iz Donje Bišnje, koji je sa porodicom 1996. godine poklonio porodično imanje Srpskoj pravoslavnoj crkvi, odnosno Eparhiji zvorničko-tuzlanskoj. Reč je o velikoj površini zemlje, nasleđenoj od roditelja, koju je porodica trajno darovala Crkvi sa željom da se podigne svetinja.
Ratko Đekić je dugi niz godina živeo i radio u Sjedinjenim Američkim Državama, ali je ostao snažno vezan za rodni kraj. Njegova želja da podigne manastir u zavičaju pretočena je u konkretno delo početkom 2000-ih godina.
Uz blagoslov episkopa zvorničko-tuzlanskog Vasilija, 2002. godine započinje izgradnja manastira. Najpre je podignut konak, a potom su osvećeni temelji hrama.
Izgradnja i osvećenje
Gradnja crkve i manastirskog konaka trajala je od 2002. do 2005. godine. U tom periodu podignut je hram u vizantijskom stilu, kao i prateći objekti potrebni za monaški život.
Manastir Donja Bišnja je svečano osvećen 2006. godine. Čin osvećenja izvršili su episkop zvorničko-tuzlanski Vasilije i episkop zapadnoamerički Maksim, uz sasluženje velikog broja sveštenika i monaha. Tom događaju prisustvovalo je više hiljada vernika iz Republike Srpske, ali i iz inostranstva.
Osvećenje je predstavljalo veliki duhovni događaj za ceo kraj, jer je u posleratnom periodu manastir bio znak obnove i trajanja pravoslavnog naroda na ovom prostoru.
Bratstvo i početak monaškog života
Dana 4. februara 2006. godine u manastir dolazi bratstvo i započinje redovan monaški život.
Iz manastira Svetog Nikole na Ozrenu dolazi jeromonah Simeon Obrenović, koji je postavljen za starešinu manastira. Iz manastira Svetog Vasilija Ostroškog dolazi iskušenik Nenad Tešić, kasnije jeromonah Nektarije. Kasnije se bratstvu pridružuju i drugi monasi.
U prvim mesecima manastir je bio skromno opremljen. U crkvi su se nalazili samo osnovni bogoslužbeni predmeti i nekoliko ikona. Vremenom, uz pomoć ktitora i dobrotvora, prostor je potpuno opremljen za redovan liturgijski život.
Arhitektura manastira Donja Bišnja
Manastir Donja Bišnjaje građen u vizantijskom stilu, sa jasno izraženim sakralnim oblicima.
Posebno se ističe zvonik sa tri zvona, oblikovan po uzoru na hercegovačke preslice, što je za ovaj deo Republike Srpske neuobičajeno arhitektonsko rešenje. Taj detalj daje manastiru prepoznatljiv izgled.
Uz hram je podignut prostran i arhitektonski skladno oblikovan konak. Kompleks je planski uređen, sa širokom portom i zelenim površinama.
Živopis i paraklis
Unutrašnjost manastirskog hrama živopisao je ikonopisac Danijel Bilić sa saradnicima u periodu 2010–2011. godine. Freskopis je izveden u tradicionalnom pravoslavnom duhu i upotpunio je liturgijsku celinu prostora.
Sredinom 2012. godine započeta je gradnja manjeg paraklisa, severoistočno od glavne crkve. Zadužbinar paraklisa je Blagoje Simić iz Dervente.
Manastirski kompleks i imanje
Manastir Donja Bišnja raspolaže značajnim imanjem. U okviru kompleksa nalaze se:
-
voćnjaci sa oko 1.800–2.000 stabala jabuke i kruške
-
zasadi šljive
-
vinova loza
-
pašnjaci i šuma
Od plodova voća bratstvo proizvodi domaće proizvode, uključujući i rakiju od kruške, šljive i jabuke. Rad u voćnjaku i na imanju predstavlja važan deo svakodnevnog monaškog života.
Pored manastira protiče rečica Bišnja, a prirodni ambijent dodatno doprinosi osećaju mira i izdvojenosti.
Zavičajna kuća i muzej
Na prostoru manastira Donja Bišnja obnovljena je i kuća podignuta po uzoru na staru porodičnu kuću ktitora. U toj kući je osnovan zavičajni muzej, u kojem se čuvaju predmeti tradicionalnog domaćinstva i alati korišćeni za obradu zemlje.
Time manastir dobija i kulturno-istorijsku dimenziju, jer čuva sećanje na način života ovog kraja.
Duhovni značaj
Iako je manastir Donja Bišnja novijeg datuma, on je već postao značajno mesto sabranja. Vernici dolaze na bogosluženja, praznike i manastirsku slavu – Pokrov Presvete Bogorodice.
Manastir Donja Bišnja predstavlja primer savremene zadužbine koja je nastala iz lične žrtve i ljubavi prema rodnom kraju. Danas je to svetinja koja objedinjuje molitvu, rad, prirodu i sećanje, i koja ima trajno mesto u duhovnom životu Dervente i šireg područja.