Manastir Rožanj iz Majevica, opština Sapna

Manastir Rožanj (Majevica, opština Sapna)

Manastir Rožanj je srpski pravoslavni manastir posvećen Svetom proroku Jeremiji. Nalazi se u selu Rožanj, na obroncima planine Majevice, na području opštine Sapna (Federacija Bosne i Hercegovine). Administrativno pripada Eparhiji zvorničko-tuzlanskoj Srpske pravoslavne crkve.

Manastir je udaljen oko 13 kilometara od Priboja, odnosno od magistralnog puta Tuzla – Bijeljina, i smešten je u prirodnom okruženju koje naglašava njegov monaški i povučeni karakter.

Manastirsko bratstvo i kontakt

Manastirsko bratstvo:

• monah Maksim (Bunijevac)
  +387 66 802 747

• jeromonah Jelisej (Đukić)

Manastir opslužuje paroh pribojski:

• protojerej-stavrofor Zoran Ilić
  +387 65 234 481

Obnovu manastira Rožanj iz Majevica, opština Sapna vode sveštenici Zoran S. Ilić i Zoran R. Ilić, rodom iz sela Rožanj na Majevici.

Srednjovekovno poreklo

Manastir Rožanj iz Majevica, opština Sapna ima duboke istorijske korene. Predanje i istorijski podaci vezuju njegovo osnivanje za XIII vek, kada je, prema tradiciji, svetinju podigao kralj Stefan Dragutin Nemanjić. Rožanj je, prema tim podacima, građen u isto vreme kada i manastir Lovnica kod Šekovića.

Postoji pretpostavka da je manastir kasnije bio metoh manastira Tavne, što ukazuje na njegovu povezanost sa širim duhovnim prostorom severoistočne Bosne u srednjem veku.

U XVI veku, tokom osmanske vlasti, manastir Rožanj je porušen. Kao i mnoge svetinje tog vremena, stradao je u talasu razaranja koje je zahvatilo ovaj prostor.

Arheološka istraživanja iz 1981. godine

Godine 1981. vršena su arheološka istraživanja na lokalitetu porušene crkve. U podu stare crkve pronađena je grobnica sa posmrtnim ostacima trojice monaha, iz za sada neutvrđenog perioda. Njihove kosti danas se čuvaju u hramu Rođenja Presvete Bogorodice u Priboju.

Ovaj nalaz potvrđuje da je Rožanj bio aktivno monaško središte i da je imao organizovanu manastirsku zajednicu.

Stradanja sela i istorijska iskušenja

Manastir Rožanj je kroz istoriju bio prostor velikog stradanja. U Drugom svetskom ratu ubijeno je 108 meštana sela, od kojih je 87 živo spaljeno. U Odbrambeno-otadžbinskom ratu stradalo je 18 boraca iz ovog mesta. U porti manastira 2015. godine podignuta je spomen-česma poginulim borcima, kao trajni znak sećanja.

Nakon Dejtonskog sporazuma selo Rožanj pripalo je opštini Sapna. Povratak stanovništva odvijao se veoma sporo, a danas je broj obnovljenih kuća mali. U tom kontekstu, manastir je postao simbol duhovnog opstanka i podsticaj za povratak.

Zbog istorijskih stradanja, manastir se u narodu naziva i „mali Jasenovac Majevice“, kao simbol mučeničkog stradanja srpskog naroda na ovom prostoru.

Obnova manastira Rožanj Majevica, opština Sapna (2008–danas)

Obnova svetinje započela je 2008. godine, na inicijativu dvojice sveštenika poreklom iz sela Rožanj. Radovi su obuhvatili izgradnju:

• manastirskog hrama,

• konaka,

• krstionice,

• spomen-česme,

• osnovne infrastrukture (put, voda, struja).

Temelje novog hrama osveštao je 14. maja 2009. godine protojerej-stavrofor Cviko Mojić, po blagoslovu episkopa zvorničko-tuzlanskog.

Nakon dugogodišnjeg rada, obnovljeni manastir je svečano osveštan uz prisustvo velikog broja vernika, sveštenstva i crkvenih velikodostojnika. Obnovu je blagoslovio mitropolit zvorničko-tuzlanski Fotije.

Kum manastira Rožanj iz Majevica, opština Sapna bio je Draško Stanivuković, a obnovu su podržali brojni dobrotvori iz Republike Srpske i šire.

Današnji hram

Današnji hram Svetog proroka Jeremije dimenzija je približno 9 x 7 metara. Građen je od sitne cigle i kamena, pokriven limom, sa zvonikom i dva zvona.

Hram se oslikava u srpsko-vizantijskom stilu. Živopis radi Živorad Ilić iz Loznice.

Ikonostas od jelovog drveta izradio je Miroslav Mićanović iz Boljanića, dok je ikone oslikao akademski slikar Miladin Lukić iz Bijeljine.

Uprkos skromnim dimenzijama, hram poseduje snažan simbolički značaj. Njegova veličina nije monumentalna, ali njegova istorijska i duhovna težina prevazilazi fizičke mere.

Duhovna misija

Manastir Rožanj iz Majevica, opština Sapna danas ima malu monašku zajednicu, ali njegov značaj je daleko širi od broja monaha. On predstavlja:

• simbol srednjovekovnog nasleđa Nemanjića na ovom prostoru,

• mesto sećanja na stradanje naroda,

• duhovni oslonac raseljenim žiteljima,

• potencijalno središte budućeg povratka i okupljanja.

Na obroncima Majevice, u tišini i prirodnom okruženju, manastir stoji kao znak kontinuiteta: od XIII veka, preko rušenja u XVI veku, preko stradanja XX veka, do obnove u XXI veku.

Zaključak

Manastir Rožanj iz Majevica, opština Sapna je jedna od najstarijih pravoslavnih svetinja severoistočne Bosne. Iako je vekovima rušen i zapušten, obnovljen je zahvaljujući upornosti i veri potomaka nekadašnjih žitelja sela.

Njegova misija danas prevazilazi arhitekturu i građevinu – on je mesto sabranja, podsećanja na istoriju i nada u duhovni opstanak na Majevici.